Ochrona praw konsumenckich

WSTĘP I UWAGI OGÓLNE DOTYCZĄCE DZIAŁALNOŚCI POWIATOWEGO RZECZNIKA KONSUMENTÓW

Aktem nadrzędnym regulującym problematykę ochrony interesów konsumenta jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 76 zobowiązuje władze publiczne do zapewnienia ochrony konsumentom, użytkownikom i najemcom przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.

Konstytucja pozostawia ustalenie zakresu tejże ochrony ustawom szczegółowym. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2025 poz. 1684) zakłada, że ochrona praw konsumenta należy do zadań powiatu. W oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2025 poz. 1714) podstawowym i nadrzędnym celem działania jest ochrona praw i interesów konsumentów. Zadania te realizuje powiatowy rzecznik konsumentów. 

Przepisy ww. ustawy określają rolę samorządu terytorialnego w zakresie ochrony konsumentów, funkcję i zadania powiatowego rzecznika konsumentów i stanowią, że:

  • zadaniem samorządu terytorialnego w zakresie ochrony praw konsumentów jest prowadzenie edukacji konsumenckiej, w szczególności przez wprowadzenie elementów wiedzy konsumenckiej do programów nauczania w szkołach publicznych,
  • zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony praw konsumentów wykonuje powiatowy rzecznik konsumentów,
  • rzecznik konsumentów jest bezpośrednio podporządkowany Staroście, rzecznik konsumentów w terminie do 31 marca każdego roku przedkłada Staroście do zatwierdzenia roczne sprawozdanie ze swojej działalności w roku poprzednim,
  • zatwierdzone sprawozdanie rzecznik przekazuje właściwej miejscowo delegaturze UOKiK.

Do zadań rzecznika konsumentów należy przede wszystkim:

  • zapewnienie konsumentom bezpłatnego poradnictwa, informacji oraz innych form pomocy prawnej w zakresie ochrony ich interesów,
  • występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów,
  • składanie wniosków w sprawie stanowienia i zmiany przepisów prawa miejscowego w zakresie ochrony interesów konsumentów,
  • wytaczanie powództw na rzecz konsumentów oraz wstępowanie, za ich zgodą, do toczącego się postępowania w sprawach o ochronę interesów konsumentów,
  • współdziałanie z właściwymi terytorialnie delegaturami UOKiK oraz instytucjami i organizacjami, do których zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów.

Rzecznik konsumentów w swoich działaniach opiera się na wielu regulacjach prawnych dotyczących ochrony praw konsumentów. W szczególności są to ustawy: kodeks cywilny, kodeks postępowania cywilnego, o prawach konsumenta, prawo telekomunikacyjne, o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, o informowaniu o cenach towarów i usług, o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, o kredycie konsumenckim, prawo energetyczne, kodeks wykroczeń, kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, kodeks karny, kodeks postępowania karnego.

REALIZACJA ZADAŃ PRZEZ POWIATOWEGO RZECZNIKA KONSUMENTÓW w 2025 r.

Zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów.

W 2025 r. Powiatowy Rzecznik Konsumentów udzielił 347 informacji i porad prawnych drogą telefoniczną, pisemnie lub osobiście, w tym: 

w zakresie ochrony interesów konsumentów

0

O charakterze ogólnym

0

niekonsumenckich

0

osobom fizycznym, których nie łączył stosunek prawny z przedsiębiorcą

Informacje i porady prawne w zakresie ochrony interesów konsumentów w przeważającej mierze dotyczyły wad towarów i nienależytego wykonania umowy. 

Według kategorii sektorowych wśród wad towarów najwięcej spraw dotyczyło:

  • urządzeń gospodarstwa domowego, urządzeń elektronicznych i sprzętu komputerowego,
  • odzieży i obuwia,
  • samochodów i środków transportu osobistego, części i akcesoriów,
  • mebli, artykułów wyposażenia wnętrz, utrzymania domu.

Według kategorii sektorowych wśród nienależycie wykonanych usług najwięcej spraw dotyczyło:

  • bieżącej konserwacji, utrzymania domu, drobnych napraw, pielęgnacji,
  • telekomunikacji,
  • turystyki i rekreacji.

W przypadku gdy ten sam konsument kontaktował się z Rzecznikiem 2-4 razy w tej samej sprawie, Rzecznik co do zasady nie ewidencjonował tego jako kolejną poradę.

Występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów

W 2025 r. Powiatowy Rzecznik Konsumentów, z wniosków złożonych przez konsumentów, 52 razy wystąpił do przedsiębiorców z interwencją w zarejestrowanych 27 sprawach.

Biorąc pod uwagę sprawy zarejestrowane w 2025 r.:

  • 81,5% spraw wskutek interwencji Rzecznika zakończyło się w ten sposób, że interes konsumentów został zaspokojony zgodnie z ich oczekiwaniami lub przedsiębiorcy przedstawili Rzecznikowi ekspertyzy autoryzowanych serwisów/opinie rzeczoznawców/wyjaśnienia, co do których Rzecznik nie miał wątpliwości.
  • w 11,1 % spraw przedsiębiorcy nie odebrali korespondencji kierowanej przez Rzecznika lub nie ustosunkowali się do wniosku Rzecznika, na skutek czego Rzecznik złożył do właściwych miejscowo organów ścigania zawiadomienia o możliwości popełnienia wykroczenia na szkodę Rzecznika stypizowanego w art. 114 u.o.k.k. i wnioskował o sporządzenie wniosku o ukaranie,
  • 7,4 % spraw nie zostało zakończonych w 2025 r. i jest kontynuowanych w 2026 r.

Według kategorii sektorowych w zakresie sprzedaży najwięcej spraw, które wpłynęły w 2025 r. dotyczyło:

  • urządzeń gospodarstwa domowego, urządzeń elektronicznych i sprzętu komputerowego,
  • odzieży i obuwia.
  • samochodów i środków transportu osobistego, części i akcesoriów.

Według kategorii sektorowych w zakresie usług najwięcej spraw, które wpłynęły w 2025 r. dotyczyło

  • bieżącej konserwacji, utrzymania domu, drobnych napraw, pielęgnacji,
  • telekomunikacji,
  • turystyki i rekrecji.

Współdziałanie z UOKiK, organami Inspekcji Handlowej oraz organizacjami konsumenckimi i innymi instytucjami w zakresie ochrony konsumentów

W 2025 r. Powiatowy Rzecznik Konsumentów nie podejmował działań w w/w zakresie.

Wytaczanie powództw na rzecz konsumentów i wstępowanie do toczących się postępowań

Powiatowy Rzecznik Konsumentów nie wytaczał powództw na rzecz konsumentów i nie wstępował do toczących się postępowań. Niemniej, w 2025 r. Rzecznik Konsumentów pomagał konsumentom na drodze sądowej w samodzielnym dochodzeniu roszczeń. W tym zakresie Rzecznik sporządził m.in. projekt pozwu o zapłatę, projekt sprzeciwu od wydanego nakazu zapłaty, projekt wniosku o nadanie klauzuli wykonalności.

Działania o charakterze edukacyjno-informacyjnym

W 2025 r. Rzecznik Konsumentów podjął następujące działania o charakterze edukacyjno-informacyjnym:

  • dystrybucja w miejscu świadczenia pracy materiałów edukacyjno-informacyjnych w postaci prezentacji przygotowanych przez Rzecznika:
    • „APTEKA – zwroty i reklamacja”,
    • „Wady towarów – co i jak reklamować”,
    • „Seniorzy wobec zagrożeń w internecie”,
    • „Konsument w sieci – zakupy na odległość”.
  • dystrybucja w miejscu świadczenia pracy materiałów edukacyjno-informacyjnych w postaci prezentacji przygotowanych przez UOKiK:
    • „Zakupy z Azji”,
    • „O czym pamiętać po stracie bliskiej osoby”.
  • przekazywanie do mieszczących się na terenie powiatu jednostek / podmiotów mogących mieć kontakt z konsumentami informacji o webinariach organizowanych przez Urząd KNF we współpracy z Komendą Główną Policji oraz Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej:
    • „Bezpieczne płatności w Internecie dla seniorów”,
    • „ABC ubezpieczeń – co powinniśmy wiedzieć przed podpisaniem umowy ubezpieczenia”.